ترافیک ارسالی و ترافیک ورودی سرور چه تفاوتی دارند؟

ترافیک ارسالی و ترافیک ورودی دو روی یک سکه‌اند، اما در قیمت‌گذاری سرور، محاسبه‌ی سهمیه و حتی درآمدزایی نقش‌های کاملاً متفاوتی دارند. در این مطلب تفاوت فنی این دو، نحوه‌ی تشخیصشان در ابزارهای مانیتورینگ و دلیل اهمیت جهت ترافیک را بررسی می‌کنیم.

ترافیک ارسالی و ورودی دقیقاً چه هستند؟

ترافیک ارسالی (Outbound / Egress / Upload) حجم داده‌ای است که سرور شما به بیرون می‌فرستد: پاسخ‌های وب‌سرور، فایل‌هایی که کاربران دانلود می‌کنند، قطعه‌های ویدئوی استریم و خروجی APIها.

ترافیک ورودی (Inbound / Ingress / Download) حجم داده‌ای است که سرور شما دریافت می‌کند: درخواست‌های HTTP کاربران، فایل‌هایی که آپلود می‌شوند، داده‌های همگام‌سازی و بسته‌های به‌روزرسانی سیستم‌عامل.

در یک وب‌سرور معمولی، یک درخواست HTTP شاید چند صد بایت باشد اما پاسخ آن چند صد کیلوبایت. به همین دلیل در اکثر سرویس‌های تحت وب، ترافیک ارسالی به‌مراتب بیشتر از ترافیک ورودی است.

نکته‌ی گیج‌کننده: زاویه‌ی دید

بزرگ‌ترین منبع سردرگمی در این بحث، زاویه‌ی دید است. «آپلود» برای کاربر، «ترافیک ورودی» برای سرور است؛ و «دانلود» کاربر، «ترافیک ارسالی» سرور محسوب می‌شود.

یعنی وقتی کاربری یک فایل ۱۰۰ مگابایتی از سرور شما دانلود می‌کند، آن ۱۰۰ مگابایت در آمار سرور شما به‌عنوان ترافیک ارسالی ثبت می‌شود، نه ترافیک ورودی. این نکته در خواندن نمودارها حیاتی است.

در ابزارهای مانیتورینگ، این دو معمولاً با نام‌های زیر دیده می‌شوند:

• در نمودارهای سبک MRTG و Cacti: In و Out — که همیشه نسبت به پورت سوئیچ سنجیده می‌شوند، نه نسبت به سرور. یعنی Out پورت سوئیچ برابر ترافیک ورودی سرور است. حتماً به برچسب نمودار دقت کنید.
• در vnstat: ستون‌های rx (دریافتی = ورودی) و tx (ارسالی = خروجی) که از دید خود سرور محاسبه می‌شوند.
• در Zabbix و Grafana: معمولاً Bits received و Bits sent از دید رابط شبکه‌ی سرور.

نسبت ترافیک ارسالی به ورودی چه چیزی را نشان می‌دهد؟

نسبت این دو عدد، اثر انگشت نوع سرویس شماست:

• نسبت بسیار بالا (مثلاً ۲۰ به ۱ یا بیشتر): سرویس‌های تحویل محتوا — میزبانی فایل، CDN، استریم ویدئو، آینه‌ی مخازن نرم‌افزاری.
• نسبت متوسط (۳ به ۱ تا ۱۰ به ۱): وب‌سایت‌ها، فروشگاه‌های اینترنتی و APIهای معمول.
• نسبت نزدیک به ۱: سرورهای پروکسی، رله و VPN که داده را می‌گیرند و تقریباً بدون تغییر عبور می‌دهند.
• نسبت معکوس (ورودی بیشتر): سرورهای بکاپ، جمع‌آوری لاگ، دریافت داده‌ی سنسور و انبارهای داده.

اگر سرویس شما در دو دسته‌ی اول قرار می‌گیرد، کاندیدای خوبی برای سرویس کسب درآمد از ترافیک ارسالی است؛ چون این سرویس فقط روی حجم خروجی محاسبه می‌شود.

چرا جهت ترافیک برای ارائه‌دهنده مهم است؟

برای سرور شما، فرستادن و گرفتن داده تفاوت فنی چندانی ندارد. اما برای شبکه‌ای که سرور در آن قرار دارد، جهت ترافیک اهمیت اقتصادی دارد.

شبکه‌ها از طریق نقاط تبادل ترافیک و اتصال به شبکه‌های بالادست با یکدیگر داده رد و بدل می‌کنند و شرایط این اتصال‌ها به الگوی ترافیک هر طرف بستگی دارد. شبکه‌ای که حجم قابل توجهی داده به بیرون تحویل می‌دهد، در این معادله موقعیت متفاوتی نسبت به شبکه‌ای دارد که عمدتاً مصرف‌کننده است.

همین منطق است که باعث می‌شود بعضی ارائه‌دهندگان، از جمله تراست هاست، بخشی از ارزش ترافیک ارسالی را به صاحب سرویس برگردانند. توضیح کامل این مدل را در راهنمای کسب درآمد از ترافیک ارسالی سرور آورده‌ایم.

چطور ترافیک ارسالی را اندازه بگیریم؟

ساده‌ترین راه روی خود سرور، ابزار vnstat است:

vnstat -m گزارش ماهانه می‌دهد و ستون tx همان ترافیک ارسالی است. برای گزارش یک رابط مشخص می‌توانید از vnstat -i eth0 -m استفاده کنید.

اگر ابزاری نصب نیست، شمارنده‌های خام کرنل هم در دسترس‌اند:

cat /sys/class/net/eth0/statistics/tx_bytes

این عدد از زمان آخرین راه‌اندازی سیستم انباشته می‌شود، پس برای گزارش ماهانه مناسب نیست مگر اینکه خودتان اختلاف بگیرید. روش‌های دقیق‌تر و نحوه‌ی تهیه‌ی گراف قابل ارائه را در مطلب چگونه گراف ترافیک ماهانه سرور را بگیریم توضیح داده‌ایم.

یک نکته: آمار داخل سیستم‌عامل و آمار پورت شبکه همیشه دقیقاً یکی نیستند. سربار لایه‌ی ۲، ترافیک مدیریتی و بازه‌ی نمونه‌برداری باعث اختلاف چنددرصدی می‌شوند. مبنای رسمی محاسبه در تراست هاست، آمار پورت شبکه در زیرساخت است.

تفاوت با پهنای باند

ترافیک ارسالی یک حجم است (گیگابایت در ماه)، در حالی که پهنای باند یک نرخ است (مگابیت یا گیگابیت بر ثانیه). سروری با پورت ۱۰ گیگابیتی لزوماً ترافیک زیادی تولید نمی‌کند، و سروری با پورت ۱ گیگابیتی می‌تواند در طول ماه ده‌ها ترابایت داده بفرستد.

این تمایز در پلن‌بندی سرورها هم دیده می‌شود: سرعت پورت و سهمیه‌ی ترافیک دو مشخصه‌ی جداگانه‌اند. تفاوت کامل این دو مفهوم را در مطلب تفاوت Bandwidth و Traffic بررسی کرده‌ایم.

سوالات متداول